Salderingsregeling blijft overeind, geen meerderheid voor afschaffing in Eerste Kamer

De gunstige salderingsregeling voor eigenaren van zonnepanelen blijft voorlopig bestaan. Een meerderheid in de Eerste Kamer stemde tegen het kabinetsplan om de regeling vanaf 2025 stapsgewijs af te bouwen.

Tijdens het debat over het wetsvoorstel werd vorige week al duidelijk dat het voor demissionair minister Rob Jetten (Klimaat en Energie, D66) lastig zou worden een meerderheid te vinden. De twee grootste partijen in de senaat, BBB en GroenLinks-PvdA, toonden zich uitermate sceptisch. Zij vrezen onder meer dat zonder de salderingsregeling de aanschaf van zonnepanelen buiten bereik komt van mensen die minder te besteden hebben.

Al meer dan zeven jaar proberen opeenvolgende kabinetten iets te doen om de salderingsregeling voor zonnepanelen af te bouwen. Door die regeling kunnen bezitters van zonnepanelen de stroom die zij op zonnige momenten opwekken en aan het elektriciteitsnet leveren, wegstrepen tegen de stroom die zij afnemen wanneer het donker is.

De regeling is uiterst succesvol geweest en heeft Nederland tot wereldkampioen panelenbezit gemaakt. Maar volgens het kabinet is salderen omgeslagen in oversubsidiëren nu zonnepanelen drie keer zo goedkoop zijn als begin deze eeuw. Salderen kost het Rijk jaarlijks honderden miljoenen aan misgelopen energiebelasting. En een steeds kleinere groep huishoudens zonder panelen subsidieert via hun energierekening de huishoudens die wel ‘van de zon leven’. Ook voor het overbelaste elektriciteitsnet werkt salderen nadelig.

Verontruste panelenbezitter
Maar het plan om salderen vanaf 2025 geleidelijk af te bouwen stuitte op veel verzet. Consumentenorganisaties, huizenbezitters, huurdersvereniging Woonbond en de koepel van woningcorporaties zetten zich in voor het behoud van de voor panelenbezitters zo gunstige regeling. Ook werden politieke partijen en media overspoeld met reacties van verontruste panelenbezitters.

In de Tweede Kamer wilden uiteindelijk de coalitiepartijen en de SGP voor afbouw van zo’n populaire regeling stemmen. Voor een meerderheid in de senaat zou Jetten meer partijen nodig hebben. De beste kansen had hij daarvoor bij GroenLinks-PvdA en BBB.

Maar die partijen stelden vorige week tijdens het debat al dat de problemen en kosten van salderen niet opwegen tegen het vooruitzicht dat een investering in zonnepanelen door afbouw van de regeling onzekerder zou worden. GL-PvdA vindt het bovendien te vroeg om afscheid te nemen van salderen. Er moet in de ogen van de linkse partijen eerst meer duidelijkheid komen over andere wetgeving over de energietransitie. Zoals het onderling delen van elektriciteit door burgers en bedrijven die zelf duurzaam stroom opwekken.

Op verzoek van met name de linkse partijen schreef Jetten de Eerste Kamer afgelopen een brief waarmee hij de fracties over de streep hoopte te trekken. Zo probeerde de minister met rekensommen meer zekerheid te bieden. Ook stelt hij dat het kabinet bereid is extra geld uit te trekken om woningcorporaties te ondersteunen die panelen op sociale huurwoningen willen installeren.

Overtuiging tegen te stemmen
Maar tijdens een stemverklaring zei de groen-rode senator Ferd Crone dinsdag dat die brief hem vooral heeft gesterkt in de overtuiging tegen het voorstel te stemmen. ‘De minister kan geen zekerheid bieden. Wij kiezen ervoor geen oude schoenen weg te gooien voordat we nieuwe hebben, en we stemmen tegen de wet.’

De uitslag is in eerste instantie een meevaller voor de ruim 2 miljoen huishoudens die panelen op hun daken hebben liggen. Zij kunnen voorlopig blijven profiteren van de regeling. Ook nieuwe eigenaars hebben op het eerste gezicht meer zekerheid.

‘Het lijkt een sympathieke keuze van de Eerste Kamer’, reageerde minister Jetten na afloop van de stemming. ‘Maar uiteindelijk gaat die veel mensen benadelen.’ Daarbij wees hij erop dat steeds meer energiebedrijven sinds afgelopen zomer de salderingsregeling omzeilen door apart ‘terugleverkosten’ in rekening te brengen voor huishoudens die relatief veel stroom aan het net leveren. ‘Daarnaast zullen mensen zonder panelen hogere kosten moeten gaan betalen. En loopt de schatkist een hoop geld mis’, stelde Jetten.

Dat laatste is direct een probleem voor een volgend kabinet. De afbouw van de salderingsregel was al opgenomen in de meerjarenbegroting. Daarin is nu een gat ontstaan van 2,8 miljard euro tot en met 2031. Daarvoor moet een toekomstige regering dus andere dekking zoeken.

Dit is goed nieuws voor huurders met zonnepanelen en vooral de huurders die de komende jaren zonnepanelen krijgen. Zo hebben zij ook financieel voordeel van de regeling waarbij je stroom die je te veel opwekt als de zon schijnt, mag gebruiken op momenten dat de zon niet schijnt. Als de salderingsregeling zou worden afgebouwd, zouden zonnepanelen voor veel huurders al snel een kostenpost worden.

Nieuwe regeling moet rechtvaardiger en zekerder
De Woonbond is blij dat de meerderheid van de leden van de Eerste Kamer het wetsvoorstel heeft verworpen. Maar de Woonbond vindt ook dat er een alternatief moet komen voor deze vorm van subsidie. “Het alternatief moet klimaatrechtvaardiger zijn,” stelt Bastiaan van Perlo, de energie-expert bij de Woonbond. “Bovendien moet een nieuw plan huurders meer zekerheid bieden.”

Rijken profiteren nu met meest
Op dit moment profiteren vooral mensen met veel zonnepanelen van de salderingsregeling. “Wij vinden dat huurders en kopers met een laag inkomen evenveel moeten kunnen profiteren van zonnestroom. Dat zou bijvoorbeeld kunnen als iedereen maximaal dezelfde hoeveelheid stroom mag salderen. Met de huidige salderingsregeling is de subsidie onbeperkt: hoe meer stroom je verbruikt én teruglevert, hoe meer voordeel.”

Invloed energieleveranciers is te groot
Daarnaast vindt de Woonbond dat het alternatieve plan meer zekerheid moet bieden aan mensen met zonnepanelen op hun dak. “Op dit moment hebben de energiemaatschappijen te veel invloed,” legt Bastiaan van Perlo uit. “Zij bepalen de prijs die je krijgt voor de stroom die je teruglevert. Bovendien zijn ze niet transparant over de energiecontracten die ze aanbieden: mensen met zonnepanelen betalen bij sommige leveranciers een hogere prijs voor stroom dan mensen zonder zonnepanelen.”

Minister moet met nieuw plan komen
Het wetvoorstel om de salderingsregeling tussen 2025 en 2030 af te bouwen kwam van minister Jetten van Economische Zaken en Klimaat. Het wetsvoorstel was al goedgekeurd door de leden van de Tweede Kamer. Nu de Eerste Kamer het wetsvoorstel heeft verworpen, moet minister Jetten met een nieuw plan komen. De Woonbond gaat graag met de minister in gesprek over betere alternatieven.